Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Trong quá trình hoạt động kinh doanh, một doanh nghiệp sẽ có mối
quan hệ với rất nhiều doanh nghiệp khác, một bên ở thị trường các yếu tố đầu
vào, một bên ở thị trường sản phẩm đầu ra.
Quan hệ tài chính nội bộ doanh nghiệp:
Mối quan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp được thể hiện ở quan
hệ hạch toán nội bộ và quan hệ phân phối kết quả kinh doanh.
1.1.2. Chức năng của tài chính doanh nghiệp
Tài chính doanh nghiệp có ba chức năng chính:
Chức năng tạo vốn đảm bảo vốn cho quá trình sản xuất kinh doanh:
Vốn là yếu tố không thể thiếu trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp.
Thông qua tài chính doanh nghiệp, các nhà quản lý sẽ giải quyết các vấn đề
về vốn như tổ chức huy động vốn, lựa chọn nguồn vốn, cơ cấu vốn, sử dụng
nguồn vốn có hiệu quả mang lại lợi ích cao nhất cho doanh nghiệp
Chức năng phân phối thu nhập bằng tiền: Thu nhập bằng tiền của
doanh nghiệp trước hết sẽ được dành để bù đắp các chi phí sản xuất kinh
doanh (tiền mua nguyên nhiên vật liệu, hao mòn máy móc, tiền lương, thực
hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước…), sau đó là để hình thành nên các quỹ của
doanh nghiệp, để trả lợi tức cổ phần.
Chức năng kiểm tra bằng tiền đối với hoạt động sản xuất kinh doanh:
Căn cứ vào tình hình thu chi, các chỉ tiêu tài chính để thấy được tình hình sản
xuất kinh doanh, hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, nhà
quản lý có thể đánh giá việc điều hành, hiệu quả của công tác quản lý để có
thể đưa ra những quyết định cần thiết.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Ba chức năng trên có quan hệ mật thiết với nhau, chức năng kiểm tra là
thường xuyên trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp, góp phần
định hướng cho phân phối và tạo vốn. Ngược lại, việc tạo vốn và phân phối
tốt sẽ góp phần khai thông các luồng tài chính, thúc đẩy hoạt động sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho chức năng kiểm tra.
1.2. Quản lý tài chính doanh nghiệp
1.2.1. Khái niệm - vai trò - mục tiêu
Quản lý tài chính doanh nghiệp là sự tác động của nhà quản lý tới các
hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Nó được thực hiện thông qua một cơ
chế, đó là cơ chế quản lý tài chính doanh nghiệp. Cơ chế quản lý tài chính
doanh nghiệp được hiểu là một tổng thể các phương pháp, các hình thức và
công cụ được vận dụng để quản lý các hoạt động tài chính của doanh nghiệp
trong những điều kiện cụ thể nhằm đạt được những mục tiêu nhất định.
Quản lý tài chính có vị trí quan trọng trong hoạt động quản lý nói
chung của doanh nghiệp. Đầu tiên phải kể đến đó là việc QLTC tốt sẽ đảm
bảo cho nhu cầu về vốn hoạt động của doanh nghiệp, hơn nữa việc lựa chọn
nguồn vốn phù hợp cũng góp phần giúp doanh nghiệp không phải đối mặt với
những khó khăn về thanh toán. Việc QLTC cũng giúp cho doanh nghiệp sử
dụng vốn thêm hiệu quả, phối hợp được các lĩnh vực quản lý khác giúp cho
hoạt động của doanh nghiệp. QLTC tốt cũng góp phần nâng cao uy tín của
doanh nghiệp trong các mối quan hệ, đồng thời giải quyết các mối quan hệ về
lợi ích trong doanh nghiệp.
Một doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển vì nhiều mục tiêu khác
nhau nhưng bao trùm nhất vẫn là mục tiêu tối đa hóa lợi ích của chủ sở hữu.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Bởi doanh nghiệp nào cũng phải thuộc về các chủ sở hữu nhất định. Đối với
DNNN, Nhà nước làm đại diện chủ sở hữu và lợi ích của chủ sở hữu là lợi ích
của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Đối với doanh nghiệp tư nhân, mục tiêu là
tối đa hóa lợi nhuận. Đối với doanh nghiệp nhiều chủ sở hữu, mục tiêu là tối
đa hóa giá trị tài sản của doanh nghiệp, mang lại lợi ích cho các cổ đông. Đối
với các công ty cổ phần đã niêm yết trên thị trường chứng khoán thì đó là tối
đa hóa giá trị thị trường của các cổ phiếu.
1.2.3. Nguyên tắc quản lý tài chính doanh nghiệp
Tôn trọng luật pháp: Đây là nguyên tắc đầu tiên vì môi trường
mà doanh nghiệp tham gia vào có sự có mặt của luật pháp. Doanh nghiệp dù
muốn hay không muốn vẫn phải tôn trọng luật pháp. Nếu không cho dù tạm
thời chưa gây nguy hại gì cho doanh nghiệp nhưng rất có hại cho tương lai
phát triển lâu dài của doanh nghiệp.
Tôn trọng nguyên tắc hạch toán kinh doanh: Hạch toán kinh
doanh là nguyên tắc hoàn toàn phù hợp với hoạt động của nền kinh tế thị
trường. Viêj thực hiện nguyên tắc này cũng hướng doanh nghiệp vào một loạt
các biện pháp như: chủ động tận dụng khai thác nguồn vốn, bảo toàn và phát
huy hiệu quả đồng vốn, đầu tư tuân thủ theo những nguyên tắc của thị
trường… Đây đều là những điều kiện để hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp có hiệu quả
Nguyên tắc an toàn và hiệu quả: Nguyên tắc này cần được quán
triệt trong mọi khâu của quá trình quản lý tài chính. Khi đưa ra một quyết
định tài chính cần phải xem xét nhiều phương án, cân nhắc trên nhiều góc độ
để đưa ra một phương án vững chắc cho hoạt động của doanh nghiệp.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Giữ chữ “tín” trong hoạt động tài chính: Đây không chỉ là
nguyên tắc mà còn là tiêu chuẩn đạo đức cả trong hoạt động tài chính lẫn hoạt
động kinh doanh. Giữ chữ tín thể hiện mong muốn hướng đến làm ăn lâu dài.
Tuy giữ chữ tín nhưng đồng thời cần tỉnh táo đề phòng đối phương bội tín.
1.2.4. Các nội dung cơ bản của quản lý tài chính doanh nghiệp
Nội dung của quản lý tài chính chính là việc thực hiện các chức năng
của quản lý tài chính, được thể hiện ở việc đảm bảo đủ nguồn tài chính cho
hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đảm bảo khả năng thanh
toán, khả năng huy động và sử dụng vốn tiết kiệm, hiệu quả.
1.2.4.1. Phân tích tài chính
Để đương đầu với những thách thức trong kinh doanh, các hoạt động
của doanh nghiệp phải được đặt trên cơ sở nền tảng của công tác hoạch định.
Việc hoạch định thường có hai mức: cấp chiến lược và cấp chiến thuật. Phân
tích tài chính là trọng tâm của cả hoạch định chiến lược và hoạch định chiến
thuật. Không chỉ có thế, phân tích tài chính còn là công việc mà bất cứ đối
tượng nào quan tâm đến doanh nghiệp đều không thể bỏ qua. Bởi thông qua
phân tích tài chính có thể cho ta thấy được kết quả của công tác quản lý tài
chính: đó là thực trạng tài chính, những điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt động
sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Phân tích tài chính là một quá trình mà nhà quản lý tài chính sử dụng
các phương pháp và các công cụ cho phép xử lý các thông tin kế toán và các
thông tin khác về quản lý nhằm đánh giá tình hình tài chính, khả năng và tiềm
lực của một tổ chức, đánh giá rủi ro, mức độ và chất lượng hiệu quả hoạt động
của doanh nghiệp.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Để tiến hành phân tích tài chính, nhà phân tích phải thu thập, sử dụng
mọi nguồn thông tin: Từ thông tin nội bộ cho đến những thông tin bên ngoài
doanh nghiệp, từ thông tin số lượng đến thông tin giá trị, từ thông tin chung
cho đến những thông tin về ngành kinh tế… Tuy nhiên, thường được sử dụng
rộng rãi và cũng có thể đánh giá một cách cơ bản tình hình tài chính của
doanh nghiệp là các thông tin kế toán trong nội bộ doanh nghiệp. Đây cũng là
nguồn tin quan trọng bậc nhất trong phân tích tài chính. Phân tích tài chính
được thực hiện trên cơ sở các báo cáo tài chính – được hình thành thông qua
việc xử lý các báo cáo kế toán chủ yếu: Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả
hoạt động kinh doanh, Báo cáo ngân quỹ (Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.
Về phương pháp phân tích thì có nhiều phương pháp nhưng thường
được sử dụng nhất vẫn là phương pháp so sánh và phương pháp phân tích tỷ
lệ.
Phương pháp so sánh: Là phương pháp xem xét một chỉ tiêu phân tích
bằng cách dựa trên việc so sánh với một chỉ tiêu cơ sở (chỉ tiêu gốc). Người ta
có thể so sánh kỳ này với kỳ trước để thấy rõ xu hướng thay đổi về tài chính
của doanh nghiệp; so sánh với mức trung bình của ngành trong cùng kỳ để
thấy hiện trạng tài chính của doanh nghiệp so với các doanh nghiệp khác; có
thể so sánh chiều dọc để thấy được tỷ trọng của từng loại trong tổng thể; có
thể so sánh chiều ngang để thấy được sự biến đổi cả về số tuyệt đối và số
tương đối của một khoản mục nào đó qua các kỳ kế toán liên tiếp. Để áp dụng
phương pháp này cần phải bảo đảm các điều kiện có thể so sánh được của các
chỉ tiêu tài chính (về thời gian, không gian, đơn vị tính toán…) và xác định
gốc so sánh thích hợp tùy theo mục đích phân tích.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Phương pháp phân tích tỷ lệ: Phương pháp này xem xét các mối quan
hệ tỷ lệ giữa các chỉ tiêu tài chính. Phương pháp này đòi hỏi phải xác định
được các ngưỡng, các tỷ số tham chiếu; dựa vào việc so sánh các tỷ số tài
chính của doanh nghiệp với các tỷ số tham chiếu để đánh giá tình trạng tài
chính của doanh nghiệp. Nhà phân tích có thể sánh theo thời gian (so sánh kỳ
này với kỳ trước) để nhận biết xu hướng thay đổi trong tình hình tài chính của
doanh nghiệp, có thể so sánh theo không gian (so sánh với mức trung bình
của ngành) để đánh giá vị thế của doanh nghiệp trong ngành.
Nội dung phân tích tài chính:
Phân tích tình hình tài sản và nguồn vốn: Dựa vào Bảng cân đối kế toán
có thể cho ta thấy được tình hình tài sản và nguồn vốn của doanh nghiệp. Tình
hình tài sản và nguồn vốn của doanh nghiệp được đánh giá trên các khía cạnh:
Đánh giá khái quát sự tăng giảm tổng tài sản, tổng nguồn vốn; mối quan hệ
cân đối giữa tài sản và nguồn vốn của doanh nghiệp; phân tích kết cấu tài sản
và kết cấu nguồn vốn của doanh nghiệp.
Phân tích báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Các khoản mục chủ
yếu cần tiến hành phân tích bao gồm: Doanh thu, giá vốn hàng bán, lãi gộp,
chi phí bán hàng, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí tài chính, lợi nhuận từ
hoạt động kinh doanh, tổng lợi nhuận trước và sau thuế.
Phân tích các tỷ số tài chính: Có bốn nhóm tỷ số tài chính cần phân
tích:
• Tỷ số về khả năng thanh toán: Đây là nhóm chỉ tiêu được sử dụng
để đánh giá khả năng đáp ứng các khoản nợ ngắn hạn của doanh
nghiệp.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Khả năng thanh toán hiện thời = Tài sản lưu động/Nợ ngắn hạn
- Khả năng thanh toán nhanh = (Tài sản lưu động – Dự trữ)/Nợ ngắn hạn
• Tỷ số về khả năng cân đối vốn:
- Hệ số nợ = Tổng số nợ/Tổng tài sản
- Hệ số thanh toán lãi vay = Lợi nhuận trước thuế và lãi vay/Lãi vay
• Tỷ số về khả năng hoạt động:
- Số vòng quay tồn kho = Doanh thu tiêu thụ/Trị giá hàng tồn kho bình quân
- Kỳ thu tiền bình quân = Các khoản phải thu
×
360/Doanh thu
- Hiệu suất sử dụng tài sản cố định = Doanh thu/Tài sản cố định
- Hiệu suất sử dụng tổng tài sản = Doanh thu/Tổng tài sản
• Tỷ số về khả năng sinh lãi:
- Tỷ số thu nhập sau thuế trên vốn chủ sở hữu ROE (Doanh lợi vốn chủ sở
hữu):
ROE = Thu nhập sau thuế/Vốn chủ sở hữu
- Tỷ số thu nhập sau thuế trên tài sản ROA (Doanh lợi tài sản):
ROA = Thu nhập sau thuế/Tổng tài sản
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
1.2.4.2. Hoạch định tài chính
Lập kế hoạch là công việc có ý nghĩa quyết định tới toàn bộ quá trình
quản lý. Tương tự như thế, đối với quản lý tài chính, hoạch định tài chính hay
thực chất là lập kế hoạch tài chính là khâu có ý nghĩa quyết định tới toàn bộ
hoạt động quản lý tài chính của doanh nghiệp. Lập kế hoạch tài chính là việc
dự toán các khoản thu-chi của ngân sách, trên cơ sở đó lựa chọn các phương
án hoạt động tài chính cho tương lai của tổ chức và ấn định sự kiểm soát đối
với các bộ phận trong tổ chức.
Hoạch định tài chính là chìa khóa thành công cho hoạt động quản lý nói
chung và quản lý tài chính doanh nghiệp nói riêng. Bất cứ doanh nghiệp nào
bước vào hoạt động cũng có một mục tiêu nhất định và hoạch định tài chính
là nhằm cụ thể hóa các mục tiêu đó bằng các kế hoạch tài chính. Việc hoạch
định tài chính sẽ giúp cho các nguồn tài chính được sử dụng một cách hiệu
quả, góp phần đảm bảo tiến độ cho các kế hoạch khác của doanh nghiệp. Hơn
thế nữa, trong môi trường kinh doanh đầy biến động hiện nay, việc hoạch
định tài chính sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước những biến động của
thị trường
Việc hoạch định tài chính có thể diễn ra theo các bước như các quá
trình lập kế hoạch khác:
• B1: Xác định việc thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp mà kế
hoạch hướng đến
• B2: Nghiên cứu và dự báo
• B3: Xác định mục tiêu tài chính cho từng giai đoạn phát triển
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
• B4: Xây dựng các phương án kế hoạch
• B5: Lựa chọn phương án kế hoạch tối ưu
• B6: Quyết định phương án kế hoạch và thể chế hóa kế hoạch
Từ việc phân tích tài chính doanh nghiệp cùng với các yếu tố khác
thuộc môi trường bên trong và bên ngoài, kết hợp với việc dự báo các xu
hướng tài chính, các mục tiêu tài chính cho từng giai đoạn sẽ được thiết lập.
Từ đây, các phương án kế hoạch được thiết lập để chọn ra phương án kế
hoạch tối ưu. Các mục tiêu tài chính có mối liên hệ chặt chẽ với các mục tiêu
chung và kế hoạch tài chính có quan hệ mật thiết tới các kế hoạch của doanh
nghiệp. Một khi phương án kế hoạch đã được lựa chọn thì bước tiếp theo sẽ là
việc thể chế hóa kế hoạch, phổ biến việc thực hiện kế hoạch tới từng đơn vị
liên quan.
Một kế hoạch tài chính tốt phải là một kế hoạch mà doanh nghiệp có
khả năng thực hiện được, góp phần thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp,
hỗ trợ tốt việc thực hiện các kế hoạch khác, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả
nguồn lực tài chính của doanh nghiệp, có khả năng đương đầu với sự biến
động trong kinh doanh. Tuy nhiên thị trường luôn có những biến động không
ngừng và một kế hoạch không tránh khỏi nguy cơ bị lạc hậu, đặc biệt là các
kế hoạch trong dài hạn. Vì vậy cần phải có sự theo dõi sát sao việc thực hiện
các kế hoạch để đưa ra những điều chỉnh kịp thời và có thể là phải xây dựng
một kế hoạch mới nếu cần thiết.
1.2.4.3. Quản lý vốn kinh doanh của doanh nghiệp
Quản lý nguồn vốn của doanh nghiệp
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Vốn là điều kiện không thể thiếu trong hoạt động của doanh nghiệp.
Vốn là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản của doanh nghiệp được đầu tư
vào kinh doanh nhằm mục đích sinh lời. Vốn của doanh nghiệp bao gồm hai
bộ phận: Vốn chủ sở hữu và nợ. Nguồn vốn thể hiện nguồn hình thành của tài
sản. Như vậy, quản lý nguồn vốn cũng chính là quản lý nguồn hình thành vốn
của doanh nghiệp. Trong quản lý nguồn vốn, việc huy động vốn là vấn đề hết
sức đáng quan tâm.
Tùy thuộc vào loại hình doanh nghiệp và các đặc điểm cụ thể, mỗi
doanh nghiệp có các cơ chế huy động vốn khác nhau. Cơ chế huy động vốn là
tổng thể các phương pháp, hình thức và công cụ được sử dụng trong việc huy
động vốn của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể sử dụng phương thức tự tài
trợ từ vốn góp của chủ sở hữu, từ lợi nhuận không chia hoặc phát hành cổ
phiếu. Doanh nghiệp cũng có thể sử dụng phương thức nợ từ nguồn vốn tín
dụng thương mại, tín dụng ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu. Mỗi loại vốn
lại có một chi phí nhất định để doanh nghiệp có thể sử dụng vì vậy doanh
nghiệp cần phải cân nhắc tính toán thật kỹ chi phí cơ hội khi sử dụng mỗi loại
vốn. Đồng thời doanh nghiệp phải xây dựng một cơ cấu vốn (tỷ trọng của mỗi
nguồn trong tổng nguồn) thích hợp góp phần đảm bảo một cơ chế tài chính
lành mạnh.
Quản lý vốn hoạt động của doanh nghiệp
Vốn kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản của doanh
nghiệp được đầu tư nhằm mục đích sinh lời. Như vậy việc quản lý vốn của
doanh nghiệp gắn liền với việc quản lý tài sản của doanh nghiệp.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét