21 Hoàn thiện thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch tại các Công ty kiểm toán Việt Nam

5/161
2.4.1.1. Phân tích sơ bộ sự biến động các khoản mục trên báo cáo tài chính … 51
2.4.1.2. Phân tích các chỉ số tài chính ………………………………………………………………………….….59
2.4.2. Phân tích dựa trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ …………………………… …………………….…63
2.4.3. Phân tích các thông tin phi tài chính ……………………………… …………………….… 67
2.5. Thời gian và nhân sự cho cuộc kiểm toán ……… ………… 68
Kết luận Chương II …………………………………………………………………………………………………69

Chương III – Các giải pháp nhằm hoàn thiện việc vận dụng thủ tục phân tích
trong tiến trình lập kế hoạch tại các công ty kiểm toán Việt Nam
…………………………… ………………………………………………………………….……………………………………….……………………71

3.1. Mục tiêu của các giải pháp …………….………………….……………………………………………….… 71
3.2. Giải pháp từ phía các công ty kiểm toán ……….……………………… 73
3.2.1. Sự cần thiết phải có một quy trình phân tích chuẩn …………………… …………. 73
3.2.1.1. Phân loại đối tượng khách hàng …………………………………………………….…………………… 75
3.2.1.2. Tìm hiểu hoạt động kinh doanh của khách hàng và đánh giá hệ thống
kiểm soát nội bộ ………………………………………………………………………………………………………… 76
3.2.1.3. Xác đònh mức trọng yếu và đánh giá rủi ro kiểm toán ………………… 77
3.2.1.4. Đánh giá thông tin ban đầu của doanh nghiệp thông qua việc tiếp cận các
thông tin và chỉ tiêu trên các báo cáo tài chính ……………………………… ……… 78
3.2.2. Nâng cao trình độ nghiệp vụ của nhân viên và cập nhật kiến thức thường
xuyên cho các kiểm toán viên ………………………… …………….…… 89
3.2.2.1. Khâu tuyển dụng nhân sự ……… …………………………………………………………………………….89
3.2.2.2. Xây dựng chương trình đào tạo …………………………………………………………………………… 90

6/161
3.2.2.3. Cập nhật kòp thời các thông tin chuyên ngành và các thông tin chung có
liên quan ……………………………………………………………………………………………………………………… 90
3.2.3. Trang bò phương tiện làm việc cho các kiểm toán viên và trợ lý kiểm toán 91
3.2.4. Tham gia trở thành thành viên của các Hãng kiểm toán quốc tế ………… 91
3.3. Kiến Nghò Từ Phía Cơ Quan Chức Năng Và Hiệp Hội Nghề Nghiệp …92
3.3.1. Quản lý chất lượng hoạt động kiểm toán ……………………………………92
3.3.2. Tuyển chọn và đào tạo các kiểm toán viên ………………………………… 93
3.3.3. Hướng dẫn thủ tục phân tích áp dụng trong tiến trình lập kế hoạch dưới dạng
tham khảo cho các công ty kiểm toán Việt Nam thông qua một phần mềm
kiểm toán …………………………………………………………………………………………………………………………… 93
3.3.4. Tạo nhòp cầu trao đổi thông tin cũng như nghiệp vụ đa dạng và đầy đủ hơn
trên những trang web chuyên ngành …………………………………………94

Kết luận Chương III ………………………………………………………………………………………………….95


PHẦN KẾT LUẬN

Tài liệu tham khảo
Các phụ lục (Phụ lục I -> X)




7/161
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ACCA : Association of Charter Certificated Accountants
Hiệp hội kế toán công chứng Anh
AR : Audit risk – Rủi ro kiểm toán
CR : Control risk – Rủi ro kiểm soát
DFL : Degree of financial Leverage
Đòn bẩy tài chính
DN : Doanh nghiệp
DOL : Degree of operating Leverage
Đòn bẩy kinh doanh
DR : Detection risk – Rủi ro phát hiện
EBIT : Earning before interest and tax
Lợi nhuận trước thuế và lãi vay
EPS : Earning per share - Thu nhập trên cổ phiếu
IR : Inherent risk – Rủi ro tiềm tàng
GVHB : Giá vốn hàng bán
KTV : Kiểm toán viên
PM : Preliminary Materiality – Mức trọng yếu sơ bộ
ROA : Return on assets - Sức sinh lời của tài sản
ROE : Return on equity – Sức sinh lời của vốn chủ sở hữu
TSCĐ : Tài sản cố đònh
TE : Tolerable error – Mức sai phạm có thể bỏ qua
VSA : Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam

8/161
DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU


1. Phụ lục I – Danh sách các doanh nghiệp kiểm toán.

2. Phụ lục II – Mẫu phiếu khảo sát vận dụng thủ tục phân tích trong tiến trình
lập kế hoạch.

3. Phụ lục III – Danh sách các Doanh nghiệp kiểm toán tham gia khảo sát.

4. Phụ lục IV – Tổng hợp kết quả khảo sát Doanh nghiệp kiểm toán.

5. Phụ lục V – Mẫu biểu kế hoạch chiến lược và kế hoạch tổng thể.

6. Phụ lục VI – Chu trình doanh thu – Phải thu.

7. Phụ lục VII – Chu trình mua hàng – Hàng tồn kho – Phải trả người bán.

8. Phụ lục VIII – Bảng câu hỏi về việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ.

9. Phụ lục IX – Đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, thi tuyển kiểm toán
viên hướng đến sự thừa nhận của các nước đối với chứng chỉ kiểm toán viên
Việt Nam.

10.
Phụ lục X – Top 10 các hãng kiểm toán Quốc tế Thế giới và Việt Nam.



9/161
PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý Do Chọn Đề Tài
Cùng với sự đổi mới và phát triển của nền tài chính quốc gia trong xu thế hội
nhập, việc hình thành và phát triển hoạt động kiểm toán độc lập nhằm đáp ứng yêu
cầu của nền kinh tế thò trường theo đònh hướng xã hội chủ nghóa. Đây được xem là
một bộ phận quan trọng trong hệ thống công cụ quản lý vó mô nền kinh tế.
Xuất phát từ lợi ích của hoạt động kiểm toán độc lập, trong 15 năm qua,
Đảng và Nhà nước ta đã rất quan tâm đến ngành kiểm toán độc lập, tạo mọi điều
kiện để kiểm toán độc lập Việt Nam phát triển. Nền kiểm toán độc lập Việt Nam
tuy còn non trẻ song cũng đã có những bước tiến đáng kể.
Hoạt động kiểm toán và tư vấn tài chính, kế toán … đã và đang góp phần xây
dựng và phổ cập cơ chế chính sách kinh tế, tài chính; thực hiện công khai, minh
bạch báo cáo tài chính của doanh nghiệp; ngăn ngừa lãng phí, tham nhũng; phục vụ
đắc lực cho công tác quản lý và điều hành kinh tế, tài chính của Nhà nước cũng như
hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, với khoảng thời gian ngắn 15 năm hoạt động, các công ty kiểm
toán Việt Nam vẫn chưa tích lũy đủ những kinh nghiệm cần thiết để đáp ứng các
đòi hỏi của ngành kiểm toán và chưa thể cạnh tranh được với các công ty kiểm toán
nước ngoài tại Việt Nam. Trong bối cảnh này, các công ty kiểm toán Việt Nam
buộc phải biết tận dụng ưu thế, đầu tư nghiên cứu, liên kết với các công ty kiểm
toán quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và nắm bắt những kỹ thuật kiểm toán hiện
đại, khoa học để có thể cạnh tranh được ngay trên chính “sân nhà”.

10/161
Trong các kỹ thuật kiểm toán, kỹ thuật phân tích được xem là một kỹ thuật
kiểm toán có nhiều ưu điểm và đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu
quả của cuộc kiểm toán.
Vì thế, vấn đề nghiên cứu và vận dụng phù hợp các thủ tục phân tích nhằm
nâng cao hiệu quả kiểm toán trong thực tế là hết sức cần thiết đối với các công ty
kiểm toán Việt Nam.
Nhận thấy được tầm quan trọng của thủ tục phân tích này nên tôi quyết đònh
chọn đề tài “ Hoàn Thiện Thủ Tục Phân Tích Trong Tiến Trình Lập Kế Hoạch
Tại Các Công Ty Kiểm Toán Việt Nam “.
2. Mục Tiêu Nghiên Cứu
Nhằm phân tích và hệ thống hóa một số thủ tục phân tích được vận dụng phổ
biến hiện nay trong tiến trình lập kế hoạch kiểm toán của các công ty kiểm toán
Việt Nam. Trên cơ sở đó tìm ra những thông tin, yếu tố cần thiết để nhận diện khả
năng xảy ra các sai sót và gian lận. Ngoài ra, thủ tục này giúp cho công tác kiểm
toán được tiến hành nhanh chóng, hiệu quả và phù hợp với mục tiêu đề ra. Như
vậy, việc xây dựng quy trình thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch kiểm
toán không những nâng cao chất lượng cuộc kiểm toán tại các công ty kiểm toán
Việt Nam mà còn giúp cho các kiểm toán viên, các công ty kiểm toán hạn chế được
những rủi ro đối với cuộc kiểm toán, có cái nhìn tổng quát hơn về cách thức tiếp
cận và đánh giá tình hình tài chính của các doanh nghiệp được kiểm toán.
3. Đối Tượng Nghiên Cứu
Thủ tục phân tích vận dụng cho tất cả các loại hình doanh nghiệp cụ thể là:
Doanh nghiệp Nhà nước, Công ty Cổ Phần, Liên Doanh, Công ty TNHH … thông
qua các chỉ tiêu thông tin tài chính và phi tài chính, thông tin ngành Tuy nhiên,

11/161
trong phạm vi đề tài này, chúng tôi chỉ tổng hợp và phân tích các vấn đề liên quan
đến hoàn thiện việc vận dụng thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch tại các
công ty kiểm toán Việt Nam nhằm nâng cao chất lượng kiểm và hạn chế những rủi
ro trong quá trình thực hiện kiểm toán.
4. Phương Pháp Nghiên Cứu
Cơ sở của phương pháp luận là Học thuyết của Mác về Chủ nghóa duy vật
biện chứng. Với phương pháp này, chúng ta xem xét đối tượng nghiên cứu trong
mối quan hệ vận động và phát triển, đồng thời có thể xem xét chúng trong mối liên
hệ toàn diện với các sự vật có liên quan. Thêm vào đó, việc sử dụng phương pháp
phân tích và tổng hợp, đối chiếu giữa lý luận và thực tiễn, sẽ giúp chúng ta phân
loại và hệ thống các thủ tục phân tích để có thể đưa ra mô hình và hoàn thiện quy
trình vận dụng thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch kiểm toán nhằm nâng
cao chất lượng kiểm toán của các công ty kiểm toán Việt Nam. Quy trình này có
thể nhận diện và giảm thiểu những rủi ro mà các kiểm toán viên, các công ty kiểm
toán có thể gặp phải; đồng thời cũng đáp ứng được các nhu cầu về thời gian, nhân
sự và chất lượng của cuộc kiểm toán. Ngoài ra, chúng tôi đã tiến hành điều tra tại
các công ty kiểm toán, kể cả các công ty kiểm toán nước ngoài, để khảo sát và
đánh giá tình hình thực hiện thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch kiểm
toán. Việc khảo sát các công ty kiểm toán nước ngoài chỉ mang tính chất tham
chiếu, để từ đó giúp cho các công ty kiểm toán Việt Nam hoàn thiện hơn.
Bố cục của Luận Văn bao gồm ba chương cơ bản:
Chương I. CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC PHÂN TÍCH

12/161
Chương II. THỰC TRẠNG VẬN DỤNG THỦ TỤC PHÂN TÍCH
TRONG TIẾN TRÌNH LẬP KẾ HOẠCH TẠI CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN
VIỆT NAM.
Chương III. CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN VIỆC VẬN DỤNG
THỦ TỤC PHÂN TÍCH TRONG TIẾN TRÌNH LẬP KẾ HOẠCH TẠI CÁC
CÔNG TY KIỂM TOÁN VIỆT NAM.
Như trên đã đề cập, đề tài chỉ đưa ra đònh hướng để hoàn thiện cho các
doanh nghiệp kiểm toán Việt Nam trong việc áp dụng thủ tục phân tích trong tiến
trình lập kế hoạch nhằm nâng cao chất lượng của cuộc kiểm toán. Những giải pháp
đưa ra có thể được xem là những vấn đề cần thiết và cốt lõi nhất. Chính vì thế, mỗi
công ty kiểm toán có thể dựa trên nền tảng các giải pháp này, kết hợp với tình hình
thực tế của DN mình để xây dựng quy trình phân tích và thực hiện thích hợp nhằm
tuân thủ các yêu cầu của chuẩn mực kiểm toán cũng như đạt được hiệu quả cao
nhất.
Trong quá trình thực hiện luận văn, tôi đã gặp một số khó khăn đáng kể, tuy
nhiên luận văn cũng đã hoàn tất. Thành quả này không chỉ là nỗ lực của riêng bản
thân tôi mà còn có sự đóng góp rất lớn từ nhiều người khác.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trường Đại học Kinh tế Tp Hồ
Chí Minh đã giúp tôi trang bò những kiến thức bổ ích, các kỹ năng tổng hợp và phân
tích trong suốt quá trình học tập tại đây; xin chân thành cảm ơn bạn bè và đồng
nghiệp từ các nơi đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện đề tài.


13/161
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo hướng dẫn – Tiến
sỹ Lê Ngọc Tánh, người đã tận tình giúp đỡ và động viên tôi rất nhiều trong suốt
quá trình ấp ủ đề tài, nghiên cứu và hoàn tất luận văn này.
Dù luận văn đã được chuẩn bò một cách kỹ lưỡng, song sẽ khó tránh khỏi
những thiếu sót. Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự góp ý kiến chân thành từ quý
thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và độc giả nhằm giúp tôi có thể hoàn thiện hơn kiến
thức, các kỹ năng nghiên cứu và có thể vận dụng vào thực tiễn công tác của bản
thân mình.

Trân trọng kính chào!















14/161
CHƯƠNG I
CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC PHÂN TÍCH

1.1. Tổng Quan Về Thủ Tục Phân Tích
1.1.1. Khái niệm
Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 520 : “ Thủ tục phân tích là việc
phân tích các số liệu, thông tin, các tỷ suất quan trọng, qua đó tìm những xu hướng,
biến động và tìm ra những mâu thuẩn với các thông tin liên quan khác hoặc có sự
chênh lệch lớn so với giá trò dự kiến”.
Thủ tục phân tích được dùng để thu thập bằng chứng về những sai lệch trọng
yếu trong báo cáo tài chính. Thủ tục phân tích không những không dừng lại ở việc
tìm hiểu tình hình của khách hàng mà còn dùng để phát hiện ra những số liệu có
khả năng bò sai lệch.
1.1.2. Vai trò của thủ tục phân tích
Thủ tục phân tích thường được kiểm toán viên sử dụng trong suốt quá trình
kiểm toán, vì vậy giúp kiểm toán viên đánh giá được tình hình tài chính cũng như
hoạt động kinh doanh của khách hàng.
Trong tiến trình lập kế hoạch, thủ tục phân tích là kỹ thuật giúp kiểm toán
viên nhận dạng những khoản mục bất thường, đồng thời hỗ trợ cho họ trong việc
xác đònh nội dung, phạm vi và thời gian của các thủ tục kiểm toán khác. Ví dụ, khi
phân tích kiểm toán viên nhận thấy hàng tồn kho năm nay tăng rất nhiều so với
năm trước, nhưng doanh thu trong kỳ lại tăng và khoản phải trả giảm, từ đó kiểm
toán viên sẽ mở rộng phạm vi đối với thử nghiệm chi tiết cho khoản mục hàng tồn
kho.

Xem chi tiết: 21 Hoàn thiện thủ tục phân tích trong tiến trình lập kế hoạch tại các Công ty kiểm toán Việt Nam