Trường THCS Ngô Gia Tự
MỘT VÀI KINH NGHIỆM VÀ THỦ THUẬT ĐỂ
XÂY DỰNG GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ BỘ MÔN ANH VĂN
HIỆU QUẢ.
**********
ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ trong
tất cả các lĩnh vực, thì việc áp dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào lĩnh
vực giáo dục như một phần tất yếu của cuộc sống. Sự thành công mà CNTT
đã mang lại trong công tác quản lý giáo dục, hay một số nơi đã đưa tin học
vào giảng dạy, học tập bước đầu đã được khẳng định rõ nét. Nói cách khác,
đối với giáo dục và đào tạo, CNTT có tác dụng mạnh mẽ, làm thay đổi nội
dung, phương pháp dạy và học. CNTT là phương tiện để tiến tới “xã hội học
tập”. Ngược lại, giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng thúc đẩy sự
phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn nhân lực cho CNTT.
Hơn thế nữa, qua khảo sát thực tế cho thấy nếu giáo viên biết ứng
dụng CNTT để đưa vào các bài giảng bằng giáo án điện tử một cách linh
hoạt và phong phú thì sẽ giúp cho hs và giáo viên mở rộng kiến thức, tạo
niềm say mê lao động và học tập đem đến kết quả cao hơn so với những tiết
học truyền thống bình thường. Đặc biệt đối với bộ môn Anh văn cần nhiều
âm thanh, tranh ảnh minh họa thì việc soạn giảng bằng giáo án điện tử sẽ
giúp cho giáo viên không cần thiết phải mang nhiều đồ dùng dạy học khi lên
lớp như tranh ảnh, bảng phụ, máy casstte….mà tất cả các thứ đó giờ chỉ là
“3 trong 1”.
Song, so với nhu cầu thực tiễn hiện nay, việc ứng dụng CNTT trong
giáo dục ở các trường trong nước ta còn rất hạn chế. Đặc biệt với một tỉnh
Tây Nguyên còn nghèo như Gia Lai thì việc áp dụng CNTT vào giảng dạy
mà cụ thể là giảng dạy bằng giáo án điện tử thì còn rất ít, mang tính hình
thức chỉ phổ biến ở các tiết thao giảng…một phần do còn thiếu cơ sở vật
chất, thiếu sự đam mê học hỏi và nhiệt tình, thiếu đội ngũ giáo viên có
chuyên môn Tin học, từ đó việc quan tâm đầu tư tập huấn trong trường cũng
không nhiều, bên cạnh đó phần nào do nhận thức của giáo viên còn hạn chế.
Chẳng hạn, một số giáo viên còn chưa định nghĩa đúng thế nào là giáo
án điện tử? Xây dựng một giáo án điện tử cần có những yếu tố nào? Giáo
viên phải hiểu biết ở mức độ nào về Tin học thì mới có thể tự làm một giáo
án điện tử? Đưa vào từng bài giảng ra sao? Áp dụng cho từng đối tượng
nào? Thuận lợi và khó khăn mà giáo viên gặp phải khi thiết kế một bài
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
1
Trường THCS Ngô Gia Tự
giảng điện tử là gì? Sự phối hợp của học sinh trong quá trình xây dựng bài
giảng có giúp gì cho giáo viên và học sinh không? Hiệu quả mang lại so với
một tiết học thông thường là bao nhiêu? …Và cũng chính từ những boăn
khoăn này mà không ít giáo viên còn ngần ngại, chưa một lần dám thử sức
với giáo án điện tử cho dù cơ sở vật chất ở các trường thành phố đã có thể
đáp ứng được nhu cầu ấy.
Vậy làm thế nào để đưa CNTT thật sự đi vào các trường học thông
qua các bài giảng bằng giáo án điện tử đạt hiệu quả? Biến nó như một “món
ăn hàng ngày có đầy đủ dưỡng chất và gia vị” giúp bồi bổ cho những “mầm
xanh tương lai của đất nước” luôn khỏe mạnh, vui tươi và tích cực trong mái
trường thân thiện? Hay vì sợ những khó khăn trước mắt mà chỉ cần áp dụng
phương pháp truyền thống như bấy lâu nay cũng mang lại hiệu quả nhất
định? …Nếu vậy, điều đó chẳng khác nào chúng ta phủ nhận lại tất cả những
gì mà CNTT mang lại ?!?
Vậy nên, không cách nào khác là chúng ta phải nỗ lực tự học tập và
bồi dưỡng chuyên môn của mình để phần nào đáp ứng với nhu cầu hiện nay
như Goethe đã nói: “Hãy tự dạy mình trước rồi hãy dạy người khác.”
Do vậy bản thân là một trong những người đã mạnh dạn áp dụng
CNTT trong quá trình soạn giảng hai năm nay, cụ thể là áp dụng dạy bằng
giáo án điện tử đối với bộ môn Tiếng Anh tại Trường THCS đã mang lại
nhiều thành công hơn mong đợi. Vì thế, trong giới hạn đề tài tôi xin đưa ra
một vài kinh nghiệm, thủ thuật và giải pháp khắc phục những khó khăn
thường gặp mà tôi đã đúc kết trong quá trình soạn giảng bằng Power Point
để mong được chia sẽ cùng quí thầy cô cũng như nhận được sự đóng góp quí
báu của các đồng nghiệp nhiều kinh nghiệm hơn để tôi ngày càng hoàn thiện
và giúp cho các em hs của mình ngày có nhiều bài học sinh động hơn, hiệu
quả hơn. Đó cũng là lý do tôi chọn đề tài: “Một vài kinh nghiệm và thủ
thuật để xây dựng giáo án điện tử bộ môn Anh Văn hiệu quả”.
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
2
Trường THCS Ngô Gia Tự
II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1/ Cơ sở lý luận và thực tiễn
*/ Quan điểm của Đảng và Nhà Nước
Ứng dụng CNTT vào cuộc sống đã được đề cập rất lâu và rất cụ thể
trong Chỉ thị 58 như: "Ứng dụng và phát triển CNTT ở nước ta nhằm góp
phần giải phóng sức mạnh vật chất, trí tuệ và tinh thần của toàn dân tộc, thúc
đẩy công cuộc đổi mới, phát triển nhanh và hiện đại hóa các ngành kinh tế .”.
Đối với ngành giáo dục, Chỉ thị 29 nêu rõ : "Ứng dụng và phát triển CNTT
trong giáo dục và đào tạo sẽ tạo ra một bước chuyển cơ bản trong quá trình
đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, học tập và quản lí
giáo dục" . Hay “đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo dục đào tạo ở tất cả
các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng dẫn học CNTT như là một công
cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp dạy học ở các môn”. Chỉ thị
08/2003 của Bộ bưu chính viễn thông, ngày 02/06/2003 : "Đưa Internet đến
tất cả các trường đại học, cao đẳng, THCN, THPT trên phạm vi cả nước và
kết nối tới các trường THCS và TH ở những nơi có điều kiện". Đặc biệt trong
năm học này, năm học 2008 – 2009 là năm học đầu tiên triển khai thực hiện
Chỉ thị số 55/2008/CT-BGDĐT ngày 30/9/2008 của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT
về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục
giai đoạn 2008-2012. Năm học được chọn là “Năm học đẩy mạnh ứng
dụng CNTT, đổi mới quản lý tài chính và xây dựng trường học thân thiện,
học sinh tích cực”.
Song, để thực hiện mục tiêu trên được hiệu quả thì điều tối thiểu là
mỗi trường phải có ít nhất một bộ máy tính và một chiếc máy chiếu
(projector), một phòng học âm thanh hay một phòng học phải được trang trí
phù hợp để học bằng máy chiếu hiệu quả. Nhưng phần lớn, máy tính và máy
chiếu tối thiểu thì có nhưng để có một phòng học nghe-nhìn hiệu quả thì đa
số các trường chưa trang bị được do thiếu cơ sở vật chất. Hầu hết các giáo
viên đều tự xoay sở trong các phòng học ở lớp chật hẹp hay phòng hội
trường rộng lớn có nhiều ánh sáng chiếu vào…
Vì thế để có thể ứng dụng CNTT thành công nhất, mỗi giáo viên
chúng ta không còn ngần ngại hay sợ sệt gì mà thay vào đó là tự học hỏi, tìm
tòi, sáng tạo để có thể làm sao ứng dụng CNTT thật nhanh và hiệu quả vào
trong từng đơn vị bài học có chất lượng. Từ đó phần nào đáp ứng được nhu
cầu hiện nay cũng như góp phần xây dựng hoàn thiện chủ đề mà Bộ giáo dục
và đào tạo đã phát động.
2/ Thực trạng vấn đề
Mặc dù đã hiểu rõ hiệu quả mà CNTT mang lại cũng như các chỉ thị
của Bộ giáo dục và đào tạo nhưng phần lớn các giáo viên ngại sử dụng giáo
án điện tử vì nghĩ rằng sẽ tốn thời gian để chuẩn bị một bài giảng. Việc thực
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
3
Trường THCS Ngô Gia Tự
hiện một bài giảng một cách công phu bằng các dẫn chứng sống động trên
các slide trong các giờ học là một điều mà các giáo viên không muốn nghĩ
đến. Để có một bài giảng như thế đòi hỏi phải mất nhiều thời gian chuẩn bị
mà đó chính là điều mà các giáo viên thường hay tránh. Khảo sát hiệu quả từ
phía học sinh cho thấy, nếu sử dụng phương pháp dạy học truyền thống với
phấn trắng bảng đen thì hiệu quả mang lại chỉ có 50%, trong khi hiệu quả
của phương pháp multêmedia (nhìn - nghe) lên đến 90%. Việc sử dụng
phương pháp mới đòi hỏi một giáo án mới. Thực ra, muốn “click” chuột để
tiết dạy thực sự hiệu quả thì giáo viên phải vất vả gấp nhiều lần so với cách
dạy truyền thống. Ngoài kiến thức căn bản về vi tính, sử dụng thành thạo
phần mềm power point, giáo viên cần phải có niềm đam mê thật sự với công
việc thiết kế đòi hỏi sự sáng tạo, sự nhạy bén, tính thẩm mỹ để săn tìm tư
liệu từ nhiều nguồn.
Hơn nữa trong quá trình thiết kế, để có được một GAĐT tốt, từng cá
nhân giáo viên còn gặp không ít khó khăn trong việc như tự đi tìm hình ảnh
minh họa, âm thanh sôi động, tư liệu dẫn chứng phù hợp với bài giảng. Đây
cũng chính là một trong những nguyên nhân mà một số giáo viên thường
đưa ra để tránh né việc thực hiện dạy bằng CNTT.
Chính vì những khó khăn trên mà các giáo viên chỉ ứng dụng CNTT khi
có nhu cầu. Tức là chỉ có thao giảng mới sử dụng và việc làm này chỉ mang
tính chất đối phó. Tình trạng này cũng phổ biến trong các trường phổ thông.
Mục đích sử dụng máy tính, máy chiếu phục vụ cho công tác giảng dạy chỉ
được áp dụng trong các tình huống này.
3/ Yêu cầu cần thiết để làm giáo án điện tử
Mặc dù giáo án điện tử (GAĐT) chưa được các trường học đón nhận
rộng rãi, chưa thực sự phổ biến, nhưng bước đầu nó đã tạo ra một không khí
học tập và làm việc khác hẳn cách học và cách giảng dạy truyền thống. Phải
chăng việc dạy bằng giáo án điện tử sẽ giúp người thầy đỡ vất vả bởi vì chỉ
cần “click” chuột? Thực ra, muốn click chuột để tiết dạy thực sự hiệu quả
thì người dạy cũng phải chịu bỏ công tìm hiểu, làm quen với cách giảng bài
mới này. Cụ thể, người thầy cần phải:
- Có một ít kiến thức về sử dụng máy tính.
- Biết sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint hoặc Violet.
- Biết cách truy cập Internet.
- Có khả năng sử dụng một số phần mềm chỉnh sửa ảnh, làm các ảnh
động, cắt các file âm thanh như SWF Text 1.4, Convert media,
Sothink SWF Quicker….
- Biết cách sử dụng projector.
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
4
Trường THCS Ngô Gia Tự
Thoạt nghe thì có vẻ phức tạp nhưng thực sự muốn ứng dụng CNTT
vào giảng dạy có bắt buộc phải thực hiện hết những yêu cầu trên? Câu trả lời
là không. Tuỳ thuộc vào tính chất của mỗi môn học mà các yêu cầu khác
nhau được đặt ra cho các giáo viên. Tuy nhiên nếu đáp ứng được các nhu
cầu trên thì thật tuyệt vời.
Tại sao tôi lại đặt ra các yêu cầu như trên? Chúng ta thử tưởng tượng
xem nếu một người không có khái niệm gì về CNTT liệu họ có bật máy tính
lên và chọn cho mình một chương trình làm việc? Liệu họ có biết được tài
liệu của mình ở đâu trên máy tính? Cách copy tài liệu từ nơi này sang nơi
khác hay xoá một tài liệu nào đó khi không còn dùng? Nghĩa là dù ít hay
nhiều họ cũng phải sử dụng được chiếc máy tính theo ý muốn của mình.
Thứ hai, từ những giáo án được soạn sẵn trên giấy và được trình bày
lại trên bảng đen làm thế nào để chúng trở thành các GAĐT được trình bày
trên màn chiếu? Điều này đòi hỏi người thầy phải biết sử dụng PowerPoint
hay phần mềm Violet (trong giới hạn đề tài tôi chỉ đề cập đến phần mềm
thông dụng nhất vẫn là Power point). Đây là một phần mềm nằm trong bộ
MS Office dùng để tạo các trình diễn đa dạng trên máy tính. Nếu chỉ dừng ở
mức độ gõ những nội dung cần thiết cộng thêm một ít định dạng về màu sắc,
font chữ, tôi thiết nghĩ rằng giáo viên nào cũng có thể làm được. Tuy nhiên
nếu chỉ có thế thì chúng ta chưa thực sự thấy được sức mạnh của PowerPoint
cũng như chưa phát huy hiệu quả của phương pháp giảng dạy mới này. Tôi
xin đưa ra một số ví dụ khi dạy Tiếng anh đối với hs khối 8 như sau:
Ví dụ khi tổ chức một hoạt động Warm up trước khi bắt đầu một bài
học mới, thay vì với phấn trắng bảng đen và một vài gợi ý giáo viên yêu cầu
hs đoán ra từ cần tìm trong trò chơi Hang man hoặc Shark atttacked. Nhưng
số lượng hs tham gia rất ít và không hào hứng. Cũng trò chơi ấy với giáo án
điện tử tôi thiết kế như một trò chơi Chiếc nón kỳ diệu trên truyền hình. Với
hình ảnh và âm thanh sôi động, hầu như tất cả hs đều chăm chú và tham gia
vào hoạt động một cách hiệu quả. Cụ thể ví dụ trong tiết Read-Unit 5-
English 8 khi Warm up với từ Vocabulary chẳng hạn.
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
5
Trường THCS Ngô Gia Tự
Đây là một trong những hoạt động vui và giúp ôn lại từ mà một số em
như: Nguyễn Thế Quyền, Nguyễn Thanh Vương, Đặng Thái Phận… hs cá
biệt của lớp 8.6 rất thích và bộc bạch. Các em cho rằng sợ “Chú cá” kia “ăn
thịt” khi chưa tìm ra từ đúng quá nên các em rất cố gắng để suy nghĩ cùng
các bạn. (thông thường trên bảng đen không thú vị như thế nên các hs cá biệt
như em ít quan tâm).
Thứ ba, ngoài những nội dung trên, hình ảnh minh họa được đưa vào
bài giảng, thao tác cơ bản nhất đòi hỏi người thầy phải nắm được là cách
thiết lập các hiệu ứng để làm cho bài giảng sinh động, mang lại không khí
học tập, giảng dạy mới mẻ.Các hiệu ứng này là gì? Đó chính là các hoạt ảnh
của các đối tượng (văn bản, hình ảnh ) được thiết lập có thứ tự. Có thể dòng
chữ này xuất hiện trước dòng chữ kia hay khi dòng chữ này xuất hiện từ
dưới lên, khi từ trên rơi xuống chẳng hạn trong giờ học Tiếng Anh khi khơi
gợi một bài học với chủ đề mới, hoặc dạy từ mới, giáo viên cho học sinh
xem hình ảnh để đoán ngữ cảnh hoặc từ mới trước, sau đó mới hiển thị kết
quả trên màn hình, như thế vừa tiết kiệm được thời gian chép câu hỏi lên
bảng, vừa hạn chế mang nhiều tranh ảnh và bảng phụ, đồng thời tăng khả
năng tư duy cuả học sinh.
Ví dụ tôi đã áp dụng để giới thiệu bài: The lost shoe-Unit 4-Read-E.8
Hay ví dụ khi tôi dạy từ vựng cũng vậy. Không cần giáo viên phải gợi
ý hay giải thích dài dòng, tôi chỉ cần cho các em xem một hình ảnh động
“con trâu đang gặm cỏ” một cách trực quan và sinh động vì vậy các em cho
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
6
Bức ảnh xuất
hiện đầu tiên
để các em
đoán nội
dung sắp
học. Sau đó
gv mới giới
thiệu từng
phần một
bằng cách
cho chử chạy
lần lượt xuất
hiện theo.
Trường THCS Ngô Gia Tự
dù có yếu kém mức độ nào các em cũng có thể nói ra hoạt động của con
trâu. (Dạy từ vựng trong Unit4-Write-English8)
Một ví dụ khác cho thấy giáo viên sử dụng giáo án điện tử rất tiện lợi
khi củng cố bài hoặc làm bài tập như thay vì phải chuẩn bị bảng phụ để làm
bài tập Gap Fill hay True/False sau khi đọc bài, giờ đây giáo viên thiết kế
trên các slide một cách đơn giản, gọn nhẹ. Mọi thứ giờ chỉ là “3 trong 1”.
Mặc khác với một chút âm thanh hs cảm thấy rất phấn khởi nếu trả lời đúng
thì được kèm theo tiếng vỗ tay, nếu trả lời sai thì một âm thanh hài hước
khác…Như vậy có sai các em cũng vui cười thoải mái. Cụ thể như trong tiết
Read-Bài 4-Tiếng Anh 8:
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
7
Trường THCS Ngô Gia Tự
Ngoài ra, đặc điểm này giúp cho giáo viên tiết kiệm được thời gian
viết nội dung lên bảng, nội dung hiển thị đến đâu, giáo viên giảng đến đó,
làm cho thời gian giảng bài nhiều hơn, các em học sinh hiểu bài sâu hơn.
Vì thế nếu giáo viên xây dựng một GAĐT chỉ trình bày suông, tôi
nghĩ chẳng có vấn đề gì cả, nhưng tại sao khi chúng ta đã chấp nhận làm
GAĐT chúng ta lại không làm bài tập phong phú hơn? Đối với các môn học
như lịch sử, địa lý, bài giảng thường đi kèm với nhiều bảng đồ minh họa.
Có thể là hình ảnh mô tả một trận chiến, các căn cứ địa cách mạng hay hình
ảnh các vùng kinh tế, diện tích lãnh thổ của vùng văn hóa nào đó cũng chỉ
bằng cách làm cho hiệu ứng sinh động thì học sinh sẽ biết trận chiến bắt đầu
từ điểm nào kết thúc tại điểm nào do dấu mũi tên mà ta hiệu ứng. Hoặc
chúng ta cũng có thể cho các em xem các đoạn video clip về trận chiến đó…
Hay để tăng thêm tính thuyết phục, mối liên hệ giữa bài giảng và thực
tế giáo viên dạy Tiếng Anh có thể thông qua các bản nhạc, đoạn phim tư liệu
cuộc sống của người Việt Nam và người bản xứ như thế nào Vậy chúng ta
thực hiện các công việc trên bằng cách nào? Điều này đòi hỏi giáo viên cần
biết một ít kỹ thuật để xử lý màu sắc, cắt xén ảnh, các đoạn phim, đoạn nhạc
một cách hợp lý. Có như thế bài giảng sẽ sinh động hẳn, các em lại nhớ được
các từ vựng và phát âm chuẩn hơn. Có thể đây là thao tác tương đối phức tạp
nhưng nó mang lại tính hiệu quả cao trong công tác giảng dạy.
Hiện tại những hình ảnh minh họa cho các nội dung nói trên tương đối
nhiều trên Internet. Tôi thiết nghĩ, nếu chỉ cần bỏ chút thời gian mà có được
những nội dung, hình ảnh cần minh hoạ cho bài giảng thì người thầy nào
cũng sẵn lòng cả. Mặc khác giáo viên cũng có thể yêu cầu hs hợp tác bằng
cách đưa ra chủ đề và thời gian để hs tìm kiếm tư liệu giúp. Điều này không
những giúp cho các em quan tâm đến bài học nhiều hơn mà còn giúp các em
hạn chế chơi game online. Cụ thể như khi dạy Tiết: Listen-Unit6-English 8,
nội dung nghe là một trích đoạn trong bài hát “Children of the world Unite”,
tôi đã khích lệ 4 tổ trong lớp 8.5 xem tổ nào sẽ tìm ra đoạn clip bài hát gốc
đầy đủ và nhanh nhất. Mỗi tổ sau khi tìm được có thể gửi đường dẫn vào
mail của tôi hoặc các em cũng có thể lưu vào USB và đưa lại cho tôi. Phần
thưởng mà tổ 2 của Yến Linh đã nhận được là 10 viên kẹo trị giá 2500 đồng.
Và kết quả của tiết dạy hôm ấy rất hào hứng, sôi động. Các em được nghe
trích đoạn, rồi cả bài hát và cuối cùng là được tập hát theo vài lần. Qua khảo
sát thêm một số em nói rằng: “Nếu cô thường xuyên dạy như vậy thì các em
học rất nhanh và thích thú. Bọn em thấy rất vui và chẳng buồn ngủ khi học
tiết nghe tý nào.”
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
8
Trường THCS Ngô Gia Tự
Ngoài việc truy cập Internet để lấy âm thanh, chúng ta còn tìm hình
ảnh tư liệu. Tuy nhiên, không phải hình ảnh nào chúng ta lấy từ Internet đều
thỏa mãn ý muốn của chúng ta. Chẳng hạn, chúng ta cần hình ảnh của một
câu chuyện để minh họa trong tiết học Read chương trình lớp 8 bài 4 thì
chúng ta phải tìm một bộ sưu tập tranh ảnh của câu chuyện Cô bé lọ lem.
Nhưng hình ảnh chúng ta lấy từ internet lại quá nhỏ hay nó lại nằm chung
với một hình khác .Như vậy chúng ta bó tay, không cần minh họa hay tự vẽ
lên bảng phụ, giấy hay tìm một hình khác cho đến khi vừa ý? Không, giải
pháp đơn giản hơn là chúng ta có thể phóng to hình này lên hay xén lại hình
để chỉ lấy phần hình mình cần thiết. Cụ thể khi dạy bài 4 (Unit 4-Read-
English 8) tôi đã cắt xén tranh để các em có thể xem tranh mà đoán được nội
dung câu chuyện trước khi đọc bài hoặc kể lại câu chuyện sau khi học bài
xong.
Thứ tư, bài giảng sau khi thiết kế sẽ được trình chiếu lên màn hình
thông qua máy chiếu. Nghĩa là dù muốn hay không giáo viên buộc phải biết
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
9
Trường THCS Ngô Gia Tự
cách sử dụng nó. Đây là một trong những yêu cầu bắt buộc đối với giáo
viên, chỉ cần một vài thao tác lắp máy chiếu với CPU của máy tính và điều
chỉnh độ lớn, độ nét trên màn hình giáo viên chắc hẳn sẽ có một bài giảng
chất lượng, học trò sẽ có không khí học thoải mái hơn.
Điều cuối cùng tôi muốn nói đến là nhờ các GAĐT mà các giáo viên
đã tạo ra một không khí khác hẳn so với giờ dạy truyền thống. Học sinh
buộc phải tập trung nghe giảng và tư duy nhiều hơn trong các giờ học. Tuy
nhiên, tối thiểu người dạy phải có một kiến thức nhất định chẳng hạn như sử
dụng được phần mềm trình diễn PowerPoint để trình bày bài giảng và cần
phải có quan niệm các phương tiện kỹ thuật được đề cập trên là các phương
tiện hỗ trợ cho việc giảng dạy chứ không thể thay thế vai trò chủ đạo của
người thầy trong giờ lên lớp.
4/ Quy trình và nguyên tắc khi thực hiện GAĐT
Hiện tại, một số trường đã áp dụng GAĐT trong các giờ dạy. Nhưng
vấn đề là chúng ta có nghĩ đến việc áp dụng như thế đã đúng chưa, đã hiệu
quả chưa? Nếu chưa thì áp dụng thế nào cho đúng quy trình để chuẩn bị cho
một GAĐT.
Khi chuyển từ bài giảng truyền thống sang các slide trình diễn, giáo
viên thường mang tư tưởng của bài giảng cũ để áp đặt vào. Nghĩa là chúng
ta nghĩ chúng ta sẽ trình bày những gì mình nói và viết tất cả các nội dung
vào slide. Điều này hoàn toàn sai lầm vì như thế học sinh sẽ cho rằng giáo
viên chỉ nói những điều trong sách, không mở rộng các kiến thức ngoài.
Chúng ta cần nhớ một điều: Slide là nơi chỉ chứa tên bài học, các đề
mục và các cụm từ chốt phục vụ cho bài giảng. Tùy theo từng môn học,
chúng ta có thể bổ xung các công thức, hình ảnh minh hoạ một cách hợp lý.
Đây là bước mà giáo viên cần vận dụng khả năng, kiến thức về tin học của
mình để xây dựng bài giảng. Nếu slide này cần hình ảnh minh họa, giáo viên
nên tìm kiếm hình ảnh để chèn vào. Hay slide kia đang trình bày một kết quả
của thí nghiệm vào để tăng tính thực tế. Công đoạn đưa nội dung vào các
slide giáo viên cũng nên lưu ý đến số lượng chữ, mầu sắc, kích thước trên
các slide. Giáo viên nên tóm tắt vấn đề mình muốn trình bày dưới dạng
keywords một cách rõ ràng và dễ hiểu. Nhìn vào slide giáo viên có nhiệm vụ
giải thích kỹ càng và mở rộng nó ra chứ không phải là đọc các dòng chữ trên
slide. Nếu chưa quen với cách giảng dạy này, giáo viên có thể thấy khó khăn
trong việc xác định xem slide tiếp theo sẽ trình bày về vấn đề gì. Không sao,
giáo viên có thể in ra một bản handout (giáo án Word) để vừa giảng vừa
nhìn vào nó để xác định vấn đề sẽ nói tiếp theo. Vì thế sử dụng GAĐT
không có nghĩa giáo án truyền thống được lãng quên. Chúng ta hãy nhìn lại
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
10
Trường THCS Ngô Gia Tự
xem trong giáo án truyền thống chúng ta trình bày những gì? Phải chăng là
tất cả nội dung bài giảng? Vậy thì đối với GAĐT chỉ gồm một số slide, các
slide chỉ chứa keyword, hình ảnh… thì làm thế nào mà giáo viên có thể quan
sát hết các vấn đề cần được giảng? Phải chăng giáo viên thích nói nội dung
nào trước đều được? Những nội dung cảm thấy thích thì tập trung nhiều thời
gian vào và giảm thời gian cho các nội dung còn lại? Liệu một giáo viên mới
có thể nhớ hết nội dung mình đã chuẩn bị trước buổi dạy? Chỉ cần chúng ta
xây dựng đề cương giảng dạy thì vấn đề trên sẽ được giải quyết ngay lập
tức. Chính vì vậy, đề cương này sẽ ghi rõ số tiết dạy của môn học, tên bài
giảng tương ứng với các tiết học nội dung cụ thể sẽ được trình bày trong mỗi
tiết học là gì? Vấn đề nào trình bày trước, vấn đề nào trình bày sau? Vấn đề
nào cần được trọng tâm và nhấn mạnh? Sở dĩ chúng ta phải chuẩn bị kỹ
lưỡng như vậy là vì nếu tiết giảng dạy đó giáo viên chưa nói hết nội dung
các slide hay đã trình bày hết nhưng thời gian còn thiếu hoặc thừa đồng
nghĩa với việc “ướt giáo án” hay “cháy giáo án” và học trò rất dễ nhận ra.
Kết hợp đề cương này cùng handuot một cách hợp lý giáo viên ắt hẳn sẽ
không còn băn khoăn gì về cách dạy mới mẻ này.
5/ Kinh nghiệm và thủ thuật để làm một GAĐT hiệu quả
Giả sử một ngày nào đó bạn đang chuẩn bị thuyết trình, hay chuẩn bị
cho tiết thao giảng quan trọng nào đó nhưng trên máy tính lúc này lại không
có đủ các phông chữ mà mình đã soạn thảo ở nhà. Đồng thời làm các câu
chữ trong lúc bạn giảng giải cứ hiện lên lung tung và mất đi ý nghĩa của nó,
thì lúc này vấn đề này thực sự trở nên khá nghiêm trọng. Hay các slide âm
thanh của bạn không còn âm thanh nữa….Để tránh các trường hợp đáng tiếc
có thể xảy ra, bạn hãy áp dụng qua các thủ thuật như sau:
a. Chèn Video Clip hay Flash vào trong Power Point
Bước 1: Bấm vào menu View Toolbars, chọn Control Toolbox,
thanh công vụ Control Toolbox xuất hiện, bạn hãy bấm vào biểu tượng More
Controls và chọn Windows Media Player (nếu muốn chèn videoclip) hay
Shockwave Flash Object nếu muốn chèn Flash.
Bước 2: Khi nhấp chọn một trong hai tuỳ chọn trên thì lúc này con trỏ
chuột của bạn sẽ biến thành dấu cộng, bạn hãy di chuyển con chuột lên vị trí
hiển thị thích hợp và sau đó kéo chuột tạo khung hiển thị trên Slide. Sau khi
đã điều chỉnh kích thước và vị trí thích hợp của khung hiển thị theo ý muốn
trên Slide, bạn nhắp chọn và nhấn chuột vào nó, trong menu ngữ cảnh vừa
xuất hiện hãy chọn Properties và trong hộp thoại Properties này bạn hãy điền
đường dẫn tương ứng đến file minh hoạ trong ổ cứng của bạn vào URL
(Chèn video clip) hay Movie (chèn Flash), ngoài ra cũng trong hộp thoại này
bạn cũng có thể điều chỉnh lại các thông số cho thích hợp về khung hiển thị
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
11
Trường THCS Ngô Gia Tự
trên Slide show của bạn. Sau đó bạn hãy đóng hộp thoại lại và nhấn F5 để
xem kết quả thế nào.
Với thủ thuật chèn flash này, bạn có thể chèn những loại flash như
đồng hồ đếm tới hoặc đồng hồ đếm ngược để biết mình dạy đến đâu mà tiên
lượng cho các phần sau một cách hợp lý. Tránh trường hợp “ướt giáo án”
hay “cháy giáo án” như trên. (Các bạn cũng có thể nhúng các bài tập trắc
nghiệm bằng Pm Violet theo kiểu này. Hoặc nhúng các video clip trong
violet sau khi đã đóng gói thì không còn sợ mất âm thanh nữa.)
Lưu ý: Khi chạy chế độ slide show mà không hiển thị video clip
(Flash) thì bạn cần kiểm tra lại đường dẫn đến file minh họa hoặc cũng có
thể bạn đã chèn flash quá kích cỡ so với một trang slide. Như vậy bạn cần
điều chỉnh khung flash nhỏ lại một tý thì sẽ thấy kết quả tốt.
b. Lưu luôn cả phông chữ vào bài soạn PowerPoint
Bạn “chế” tệp tin trình diễn trên một máy, trình chiếu trên một máy
khác và phát hiện tệp tin trình diễn đã biến đổi hoàn toàn vì máy trình chiếu
thiếu… font! Để “chắc ăn”, hãy “nhúng” luôn font cùng với tệp tin. Thủ tục
như sau:
Bước 1: Sau khi soạn thảo bài giảng xong, bạn nhấp vào File (trên
thanh công cụ) Save, trên thanh Toolbar chọn Tools Save Options .
Bước 2: Hộp thoại Save Options xuất hiện, trong mục Font options
for current document only bạn đánh dấu check vào tuỳ chọn Embed True
Type fonts. Lúc này sẽ có hai lựa chọn dành cho bạn:
+ Embed characters in use only (best for reducing file size): Với tuỳ
chọn này dành cho người quan tâm đến dung lượng của tập tin (vì dung
lượng tăng thêm không đáng kể) nhưng lại không cho phép chỉnh sửa ở máy
khác về sau
+ Embed all characters (best for editing by others): Với tuỳ chọn này
dành cho người không quan tâm đến dung lượng của tập tin. Nhưng nó rất
thuận tiện cho việc chỉnh sửa lại ở máy khác sau này.
Sau khi lựa chọn xong bạn bấm OK và lưu lại tập tin bình thường.
c. Thủ thuật tạo trò chơi ô chử như chương trình: Chiếc nón kỳ diệu
trên VTV3 Đài truyền hình Việt Nam.
Bước 1: Ta chọn các ô vuông bằng nhau nhưng chọn màu sắc khác
nhau. Sau đó chọn edit text để viết chữ cái vào. Vd
Bước 2: Copy các ô vuông tương tự, đánh số rồi đè lên các ô đã có
chữ. Vd:
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
12
B O O K
1/ 2/ 3/ 4/
Trường THCS Ngô Gia Tự
Bước 3: Chọn hiệu ứng mất đi với từng ô đè lên thì sẽ xuất hiện trở lại
cái ô ban đầu
Bước 4: Lưu ý: Muốn trò chơi xuất hiện từng chữ một và không theo
trật tự thì khi ta chọn hiệu ứng mất đi của ô được đè lên ta phải chọn: effect
options chọn Timming triggers chọn Start chọn số 1, 2, 3, ,4 …
+ Cách này cũng có thể chơi với trò: Hang man hay Shark attacked
Hoặc: Nought and crosses hay lucky number
d/ Thủ thuật dùng Hyperlink thay cho Button.
Nếu bạn muốn những slide trình diễn của bạn trở nên đẹp hơn và
chuyên nghiệp hơn. Các bạn có thể dùng Hyperlink trực tiếp thay cho dùng
các nút Button (next hay back ). Vì đôi khi bạn tổ chức một trò
chơi như Lucky numbers chẳng hạn. Trên slide ấy bạn chỉ có những con số
ngộ nghĩnh, đòi hỏi bạn phải cần những slide khác cho các câu hỏi và trả lời
hay slide Lucky. Công việc chuyển đổi các slide rất phức tạp cho nên bận
thường dùng các Button để quay lại trang đầu. Với cách dùng Hyperlink bạn
se chọn rực tiếp vào các con số hay câu trả lời là tự động nó quay lại. Trên
slide của bạ sẽ đẹp hơn mà không có Button nào. Hs sẽ thấy thích thú hơn.
Cụ thể trên slide 1 muốn chuyển đến slide 7 ta làm như sau:
Bước 1: tại slide 1 ta chọn một đối tượng. Nhấp chuột phải Chọn
hyperlink Hộp thoại mở ra Chọn Place in this document (hộp nhỏ bên
trong bên trái) Chọn slide 7 Ok. Như vậy bạn có thể nhấn vào đối
tượng ở slide 1 và tự nó sẽ link đến slide 7.
Bước 2: Từ slide 7 muốn trở lại slide 1 ta làm tương tự. Đổi tên slide.
e. Một vài thủ thuật khác với Power Point
-Hiển thị “thước đo”
Trong Power Point, khi phải chèn nhiều hình ảnh hoặc biểu bảng,
“thước đo” (ruler/guide) sẽ là công cụ đắc lực để bạn cân chỉnh vị trí hiển
thị. Để kích hoạt “thước đo”, chọn View/Guides (hoặc Grid and Guides).
-Dễ dàng chuyển đổi chữ in/chữ thường
Bôi đen những ký tự cần chuyển đổi và nhấn tổ hợp phím nóng
Shift+F3, bạn có thể dễ dàng chuyển đổi qua lại kiểu chữ in/chữ thường.
-Giấu màn hình
Khi đang ở chế độ trình chiếu, bạn tạm thời có thể che giấu nội dung
slide thông qua hai ký tự B (màn hình chuyển màu đen) hoặc W (màn hình
chuyển màu trắng). Để “hoá giải”, ấn B (hoặc W) thêm một lần nữa.
f.Một số trang web hỗ trợ cho Power point
-Microsoft Template:
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
13
Trường THCS Ngô Gia Tự
(http://office.microsoft.com/en-us/te s/default.aspx)
Đây là trang nhà của các ứng dụng Office nên lưu trữ nhiều nội dung,
biểu mẫu (template) cho cả Word, Excel và Power Point. Những slide trình
chiếu của bạn sẽ chuyên nghiệp hơn rất nhiều nếu sử dụng các biểu mẫu từ
website này.
-BrainyBetty: http://www.brainybetty.com
BrainyBetty phân loại các biểu mẫu theo chủ đề nên rất dễ tìm kiếm.
Ngoài ra, truy nhập website bạn còn được hướng dẫn để tận dụng tối đa khả
năng của Power Point.
-Power Point templates: (http://www.powerpointbackgrounds.com)
Hàng trăm biểu mẫu và hình nền Power Point được phân trong gần
100 danh mục (catalogue) để bạn lựa chọn.Giá bán mỗi catalogue (20- 30
hình nền) khá đắt, khoảng 17 USD. Tuy nhiên, bạn có tải về số lượng mẫu
hạn chế nhưng… hoàn toàn miễn phí.
-Digital Studio: (http://www.soniacoleman.com/templates.htm)
Website cung cấp cần 200 template chuyên nghiệp, miễn phí. Điểm
mạnh của Digital Studio là những biểu mẫu chuyên về giải trí (ví dụ ngày lễ
Valentine…)., các bạn có thể dùng nhữ biểu mẫu này khi dạy từ vựng hoặc
sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau.
g/ Một số trang web giúp tìm kiếm tư liệu
-http://violet.vn
Trang web này là một trong những trang web dành riêng cho giáo
viên. Bạn có thể tải phần mềm Violet về dùng thử, các bài giảng, giáo án,
hay đề thi…và có thể trao đổi kinh nghiệm với các giáo viên trên toàn quốc.
-http://giaovien.net hay -http://dayvahoc.net
Đây là hai trang web cũng có nhiều thông tin bổ ích dành cho giáo
viên. Trang web cũng cung cấp một số phần mềm và bản hướng dẫn cho
giáo viên để tải về dùng như phần mềm trò chơi trúc xanh, phần mềm tính
điểm cho giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm…
-http://clipartguide.com
Trang web có rất nhiều hình ảnh minh họa theo từng chủ đề. Là một
giáo viên Tiếng Anh chắc hẳn các bạn không gặp khó khăn khi vào trang
này.
-http://animationlibrary.com
Trang web cho bạn download nhiều hình ảnh động 3D rất ngộ nghĩnh.
-http://hocmai.com
Trang web dành cho việc trao đổi học Anh ngữ.
-http://vdict.com
Trang web tra từ điển trực tuyến.
Nguyễn Thị Thành – Năm học 2008-2009
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét